Final Din Sosyoloji Final Ders Özeti

admin

Administrator
Yönetici
Admin
4 Eyl 2018
380
83
28
#1

DİN PSİKOLOJİSİ FİNAL ÖZETLERİ

7.ÜNİTE İNANÇ PSİKOLOJİSİ

İman kelimesi, Arapçada 'emn' (güvenmek) kökünden türeyip karşısındakine güven vermek, tasdik etmek anlamlarına gelir.​


Bunla beraber akd kökünden türeyip kesin karar vermek anlamına gelen itikad'da iman karşılığında kullanılır.​

İnanç daha genel anlam ifade ederken iman ise daha özel anlamı ifade etmektedir.
*Smith; iman ve inanç kavramları arasında ayrım yaparak imanın 'temel bir insani nitelik' olduğunu belirtir. Fowler de bu görüşü kabul eder. (İnancı imandan daha değerli görürler.)
-Biliş (kognisyon); akıl yürütme, düşünme ve kavrama gibi zihinsel faaliyetlerin bütününü anlatmak için kullanılan bir kavramdır. Deneyle elde edilmez vahye dayalıdır.​

-İnanç geni: İmanın bir iç güdü olduğunu ileri süren görüştür.​

Fowlere göre inanç, ahde dayalı bir yapıdadır.​

İnanç Aşamaları:

Aşama Öncesi Dönem veya Temel İnanç (0-4 yaş arası):
Aşama 1.Sezgisel-Yansıtıcı İnanç 3/8 yaş arası):
İlk kez ölümün, cinselliğin farkına varılır. Taklit dönemidir.​

Aşama 2.Öyküsel-Lafzi İnanç (6/12 yaş arası): Mantıklı düşünmenin başlangıç vakti
Aşama 3.Yapay -Geleneksel İnanç (11/18 yaş arası): Ergenlikle beraber inancı amele dönüştürme vakti.​

Aşama 4. Bireysel-Düşünceye Dayalı İnanç (17/18 yaş arası):

Aşama 5.Birleştirici İnanç (30 yaş arası):

Aşama 6. Evrensel İnanç (Belirli bir yaş yok):

Dini Şüphe Çeşitleri:
Arayış Şüphesi: İtiraz niye olmaksızın tatminkar cevaplar bulma şüphesi .Genellikle çocuklarda olur.​

Bencillik Şüphesi: Beklediği karşılığı bulamamasından kaynaklanan şüphedir.​

Sadakat Şüphesi: İnsanın kendi isteklerini Allah'ın yerine getirmesinden oluşan şüphe.​


Bilimsel Şüphe:
Kavramsal Şüphe: Dini öğretilerin içeriklerindeki kavramlardan ötürü ortaya çıkan şüphe. İnkarcı Şüphe: Sırf dini reddetmek için duyulan şüphe. (Ateist şüphesi)
*İnançsızlığın ilk şekli inkar ve şirk ile ifade edilirken, ikinci şekli tanrıtanımazlık (küfür) olarak adlandırılmıştır.​

_____________________________________________________​

8.ÜN İTE 'TANRI TASAVVURLARI'

-Bireyin Tanrı tasavvurunu şekillendiren beş faktör olduğu öne sürülmüştür:
1-)Ana-Baba ilişkileri​

2-)Diğer önemli kişi ve gruplarla ilişkiler​

3-)Öz saygıya ilişkin duygular​

4-)Tanrının insanla ilişkisi​

5-)Dini uygulama, ibadet, kutsal metin okuma ve kişinin kendi düşünceleri​

*Tanrı tasavvurunun oluşumu konusandaki yaygın tezlerden biri, Piaget'nin 'bilişsel tez'dir.​

Bu doğumla başlayıp ergenliğe kadar devam eden dört ardışık temel dönemi kapsar.
*Tanrı tasavvuru tezlerinden biriside 'İlişkisellik tezi'dir. Bu teze göre Tanrı, gerçekte insanlar ı kendisiyle ilişki kurmaya çağırır.​

Ana Baba İmajları ve Tanrı Tasavvuru:
Çocuk için ilk Tanrı tasavvurunda anne ve baba önem kaynaktır.​

Batı araştırmacılarından Freud'a göre din yorumunu baba fikri üzerine yoğunlaştırmıştır.
Tanrı inancının 'evrensel saplantısal nevroz' olduğunu Tanrının da 'yüceltilmiş bir baba' olduğunu vurgulamıştır.​


Yansıtma Hipotezi:​


Buna göre Batılı çocukların geneli Tanrıyı genelde insani özellikler​

taşıyan bir erkek olarak tasavvur etmişlerdir.​

Müslüman aileden yetişen çocuklar ise Allah'ı temel sıfatlarıyla bilir.​

*Rizzuto ise Freudun bu tezlerini reddetmiştir.
Batıda yapılan ilk araştırmalarda Tanrının babayla benzer özellikleri olduğunu belirtirken, ikinci yapılan araştırmada Tanrıyı anneye ait özelliklerle ilişkilendirmişlerdir.​


9-10 yaş arası Tanrıyı nesnel tasavuur ederken,​

12-13 yaş arası Tanrıyı bağışlayıcı ve baba olarak tasavvur ederler,​

15-16 yaş arası ise Tanrıyı sevgi, dua, bağlılık gibi özellikleri ön plana çıkarırlar.
İzzeti Nefs: Tanrıya duyulan öz saygı anlamındadır. _________________________________________________________________________________​

9.ÜNİTE 'DUA, İBADET VE DİNİ TÖRENLER'

Dua'nın Tanımı:

-Çağırmak, yardım istemek' anlamlarındandır.​

11-18 yaş arası öğrencilerde yapılan araştırmaya göre Allah'a dua etmelerinin sebebi:
%41 manevi sıkıntılar, %15 maddi sıkıntılar, %11 mutlu anları, %7'si tabiat güzelliğini saymışlardır.​

Genelde Dua Güdüleri:
-Maddi yada manevi bir arzunun gerçekleşmesi​

-Bir sıkıntının giderilmesi​

-Allah'ın nimetlerine şükür​

-Günahların bağışlanması​

-Allah'ın yüceliğine duyulan hayranlık
*Öğrencilerin %93'ü dua ederken bir hafiflik hissettiklerini ve huzur bulduklarını söylemişlerdir.​

İbadet'in Tanım ı:

-İbadet, Tanrı buyruklarını yerine getirme, tapınma, kulluk gibi anlamlara gelmektedir.​

*Ayin, İslam kültüründe yeri olmayan dini uygulamayı ifade eder.​



10.ÜNİTE 'TÖVBE, DİNE DÖNÜŞ VE DİN DEĞİŞTİRME'


-Gazzali'ye göre tövbe üç boyutludur:​

Birincisi 'bilme', ikincisi 'pişmanlık', üçüncüsü 'gereğini yerine getirmedir'.​


İhtida: İslam​


dinine girmeye denir.​


İrtidat: İslam dinini terkedip başka dine​

geçmektir.​

Dini Değişim Güdüleri:

A-)Zihinsel Güdüler:

Dini esaslardaki şüphe, tereddüt ve tatminsizlikten dolayı oluşan dini yöneliştir.
-Zihinsel Tatmin Arama: İnsan sorgulayan varıktır. Sorguladığı şeye yeterli açıklama bulamayınca ise iç huzursuzluk yaşar. Din değiştirenlerin en temel özelliğidir.
-Anlam boşluğu, Amaçsızlık: Viktor Frankl, varoluşsal boşluğa düşmekten ancak belli hedefler ile kurtulunabileceğini söyler.
-İnsanlar ın Eşitliğine Dayalı Esasları Sorgulama: Dini esaslardan kaynaklığı zannedilen adalet ve eşitlik konusundaki olumsuz yaklaşımlar.
-Çeşitli Etkilerle İnançlarını ve Bulunduğu Dinin Esaslarını Yeniden Gözden Geçirme: Tecrübelerden dolayı inancını gözden geçirmek.​

B-)Duygusal Güdüler:
-Travmatik Gerilimli Olaylar Yaşama: Yakınının ölümü, boşanma gibi nedenlerden dini değişimi tetikler. Loflang ve Stark, aşırı gerilimin dini değişim öncesi şart olduğunu ileri sürmüştür.
-Suçluluk ve Günahkarlık Duygusu: Çoğunluk töevbeye yönelirken azınlık kısımda günahlarından dolayı dinden uzaklaşmaya ve isyana yönelmişlerdir.​

C-)Sosyo-Kültürel Güdüler:


-Başka Dine Bağlı Olanların Olumlu Davranışları:



-Başka Dine Bağlı Kişi ile Evlenme:



-Başka Dine Bağlı Bir Gruptan Etkilenme:



-Ekonomik Mahrumiyet:



DİN DEĞİŞTİRME SÜRECİ:



Gerginlik Hissetme (İlk aşama)



Dini bir problemi çözme bakış açısına sahip olma



Arayış içinde olma



Kritik eşik: İş, eş, okul değişikliği gibi nedenler



Etkin bağ oluşturma: Gireceği dine olan duygusal bağ



Yeni Dini Grup Dışındaki Kişilerle İletişimi Azaltma



Yeni Dini Grup Üyeleri ile Yoğun İletişime Geçme



DİN DEĞİŞTİRME TİPLERİ:



Entelektüel Tip: Dini araştırarak, kitapları okuyarak din değiştirir.



Mistik Tip: Kendini derinden etkileyen bir tecrübe sonucu din değiştiren.(Tasavvufi)

Deneysel (experimental) Tip: Deneme amaçlı ibadetlere katılma sonrası din değiştirme. Duygusal Tip: Tercih edeceği dinin mensuplarını hoşnutluk duymak



Yeniden Uyanış Tipi:Dindar olmayan birinin dini değerlere bağlılığını artırması.



Cebri (zorlama) tip: Sosyal baskı nedeniyle din değiştirme.